Του Σωκράτη Παν. Μάσσια, Φιλολόγου
«Λέγουσι δε επιχώριοι και τάδε, ως Αλέξανδρος ο Φιλίππου τον θώρακα και το δόρυ αναθείη τω Ασκληπιώ…»
(Παυσανίας VII, 28)
Ανάμεσα στους Αρκάδες και τους Μακεδόνες υπήρχε κάποιος πανάρχαιος συγγενικός δεσμός, που διατηρήθηκε με το πέρασμα των αιώνων, μέσω της προφορικής παράδοσης, αλλά και από μαρτυρίες παλαιότερων και νεώτερων ιστορικών συγγραφέων και ερευνητών.
Το γεγονός αυτό ενισχύεται και από την ελληνική μυθολογία, που θέλει ένα από τα πενήντα παιδιά του Λυκάονα, του πρώτου (μυθικού) βασιλιά της Αρκαδίας, Μάκενδο, να γίνεται οικιστής της Μακεδονίας και να δίνει στην περιοχή αυτή το όνομά του.
Οι σχέσεις όμως των Μακεδόνων με τους Αρκάδες αποδεικνύεται και από διάφορα άλλα ιστορικά γεγονότα και κυρίως από τη συμμετοχή αθλητών Μακεδόνων σε αγώνες στην κορυφή του Λυκαίου όρους της Αρκαδίας προς τιμή του Λυκάονα.
Στο βιβλίο του ιστοριοδίφη Θάνου Βαγενά με τον τίτλο «Οι διαφαινόμενοι συγγενικοί και φυλετικοί δεσμοί μεταξύ των Αρκάδων και των Μακεδόνων», ανάμεσα στους αθλητές των αγώνων του Λυκαίου όρους συγκαταλέγονται και τα ονόματα των Μακεδόνων, Λάγου του Πτολεμαίου, Επαίνετου του Σιλανού, Ηράκλειτου και Βούβαλου από την Κασσανδρεία (παλαιότερα Βάλτα).
Η συμμετοχή των Μακεδόνων σε αθλητικούς αγώνες εξάλλου καταδεικνύει και την ελληνικότητά τους, αφού σε βάρβαρους (κατά το «πας μη Έλλην βάρβαρος») δεν ήταν δυνατή η συμμετοχή τους σε αθλητικούς αγώνες των Ελλήνων.
Αδιάψευστη μαρτυρία για τις σχέσεις των Αρκάδων με τους Μακεδόνες αποτελούν και τα όσα αναφέρει ο περιηγητής Παυσανίας, σχετικά με την επίσκεψη του Μεγαλέξανδρου στην αρχαία Γόρτυνα, για να εκπληρώσει ένα τάμα του στο ναό του Ασκληπιού (φωτ.). Συγκεκριμένα, αναφέρει στα «Αρκαδικά» του τα εξής: «Ιόντι δε από του ποταμού των πηγών πρώτα μεν σε εκδέξεται Μάραθα χωρίον, μετά δε αυτό Γόρτυνα κώμη τα επ’ εμού, τα δε έτι αρχαιότερα πόλις. Έστι δε αυτόθι ναός Ασκληπιού λίθου Πεντελικού, και αυτός τε ουκ έχων πω γένεια και Υγείας άγαλμα. Σκόπα δε ην τα έργα. Λέγουσι δε επιχώριοι και τάδε, ως Αλέξανδρος ο Φιλπίπου τον θώρακα και δόρυ αναθείη τω Ασλκηπιώ. Και ες εμέ γε έτι ο θώραξ και του δώρατος ην αιχμή…). (= Προχωρώντας από τις πηγές του ποταμού (Βουφάγου, παραπόταμου του Αλφειού) συναντάμε πρώτα μια περιοχή, τα Μάραθα, και μετά απ’ αυτή τη Γόρτυνα, που στην αρχαιότητα ήταν πόλη, ενώ σήμερα είναι κωμόπολη. Εδώ υπάρχει ναός του Ασκληπιού από Πεντελικό μάρμαρο, άγαλμα του θεού χωρίς γένεια και άγαλμα της Υγείας. Και τα δύο είναι έργα του Σκόπα. Οι ντόπιοι λένε ότι ο γιος του Φιλίππου Αλέξανδρος αφιέρωσε το θώρακα και το δόρυ στον Ασκληπιό. Ο θώρακας και η αιχμή του δόρατος σώζονται ακόμα και σήμερα).
Σχολιάζοντας ο Κώστας Π. Πανόπουλος, φιλόλογος, πρώην σχολικός σύμβουλος, στο βιβλίο του «Αρκαδικά Σύμμικτα» το παραπάνω απόσπασμα γράφει: «Στεκόμαστε, όμως, στην αναφορά του Παυσανία, πως ο Αλέξανδρος αφιέρωσε θώρακα και δόρυ στο ναό του Ασκληπιού, που ο ίδιος ο Παυσανίας είδε, πέρα από το γεγονός ότι οι επιχώριοι του έδωσαν αυτή την πληροφορία. Έτσι μας δίνει την ευκαιρία να υποθέσουμε πως κάποιος παλαιός συγγενικός δεσμός υπήρχε μεταξύ των Αρκάδων και των Μακεδόνων.
Γιατί ο Αλέξανδρος επισκέφτηκε αυτή τη μικρή πολίχνη και δεν αφιέρωσε σε άλλη μεγαλύτερη πόλη ή στο Κοινό των Αρκάδων, στην ακμάζουσα τότε Μεγαλόπολη τα όπλα του;
Μεγάλη, λοιπόν, τιμή για τόσο μεγάλο βασιλιά, που πήγε στη μικρή, τότε Γόρτυνα, για να εκτελέσει κάποιο τάμα, προτού κάνει τη μεγάλη εκστρατεία στα βάθη της Ασίας …» ).
